Wiedza · Rozwód i rodzina – Alimenty na dziecko – jak je uzyskać i od czego zależy ich wysokość

Od czego zależy wysokość alimentów, gdzie złożyć pozew i czy można otrzymać pieniądze jeszcze w trakcie sprawy. Najważniejsze zasady dochodzenia alimentów na dziecko – także pełnoletnie – w jednym miejscu.

Opracował: adw. dr Bartłomiej Filek · opublikowano 19 listopada 2026 · 4 min czytania

W skrócie Rodzice muszą łożyć na dziecko, dopóki nie jest ono w stanie samodzielnie się utrzymać – również po ukończeniu 18 lat, jeśli dziecko się uczy i dokłada starań, by osiągnąć samodzielność. Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica. Osoba dochodząca alimentów nie płaci kosztów sądowych, a o zabezpieczenie można wystąpić już razem z pozwem.

Komu przysługują alimenty

Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka trwa co do zasady do czasu, gdy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Nie wygasa automatycznie po ukończeniu 18 lat. Może obejmować również pełnoletnie dziecko kontynuujące naukę, jeżeli nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać i dokłada starań, aby osiągnąć samodzielność.

Znaczenie mają jednak także okoliczności określone w art. 133 § 3 k.r.o. – rodzic może uchylić się od alimentowania pełnoletniego dziecka, jeżeli świadczenia są połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego albo dziecko nie dokłada starań, aby uzyskać możność samodzielnego utrzymania się.

Od czego zależy wysokość alimentów

Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica (art. 135 § 1 k.r.o.). Sąd ocenia nie tylko faktycznie osiągane dochody, ale również to, jakie dochody rodzic mógłby uzyskiwać przy wykorzystaniu swoich kwalifikacji, doświadczenia i możliwości – z uwzględnieniem m.in. wieku, stanu zdrowia i realiów rynku pracy. Znaczenie ma także sytuacja majątkowa zobowiązanego.

Obowiązek alimentacyjny obciąża oboje rodziców stosownie do ich możliwości. Rodzic, który na co dzień opiekuje się dzieckiem, wykonuje swój obowiązek również przez osobiste starania o jego utrzymanie i wychowanie (art. 135 § 2 k.r.o.).

Jeżeli rodzic w ciągu trzech lat przed sądowym dochodzeniem alimentów bez ważnego powodu zrezygnował z zatrudnienia, zmienił je na mniej zyskowne, zrzekł się prawa majątkowego albo dopuścił do utraty majątku, przy ustalaniu alimentów nie uwzględnia się wynikającej z tego zmiany (art. 136 k.r.o.).

Jak wygląda sprawa w sądzie

Pozew o alimenty można złożyć w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów, np. dziecka, albo w sądzie właściwym ogólnie dla pozwanego (art. 32 k.p.c.).

Osoba dochodząca roszczeń alimentacyjnych jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym opłaty od pozwu (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zwolnienie nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego.

Wraz z pozwem lub w toku postępowania można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów. Sąd może zobowiązać drugiego rodzica do płacenia określonej kwoty jednorazowo lub okresowo już na czas trwania sprawy. Do udzielenia zabezpieczenia wystarczy uprawdopodobnienie istnienia roszczenia alimentacyjnego (art. 753 § 1 k.p.c.).

Sąd z urzędu nadaje wyrokowi zasądzającemu alimenty rygor natychmiastowej wykonalności – co do rat płatnych po wniesieniu powództwa oraz co do rat płatnych przed jego wniesieniem za okres nie dłuższy niż trzy miesiące (art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.).

Alimenty za okres wstecz

Możliwe jest dochodzenie alimentów również za okres poprzedzający wniesienie pozwu. Nie oznacza to jednak automatycznie, że można uzyskać alimenty za dowolny okres, w którym drugi rodzic nie uczestniczył w utrzymaniu dziecka. Zgodnie z art. 137 § 2 k.r.o. sąd może uwzględnić niezaspokojone potrzeby dziecka z przeszłości, w szczególności te, które zostały pokryte przez drugiego rodzica lub inne osoby. Konieczne jest odpowiednie wykazanie tych potrzeb i sposobu ich zaspokojenia.

Od alimentów dochodzonych na rzecz dziecka trzeba odróżnić roszczenie regresowe rodzica, który poniósł koszty utrzymania i wychowania dziecka w zakresie przekraczającym jego własny obowiązek alimentacyjny. W określonych sytuacjach może on żądać od drugiego rodzica zwrotu odpowiedniej części tych wydatków (art. 140 § 1 k.r.o.). Nie jest to roszczenie alimentacyjne, lecz odrębne roszczenie majątkowe (uchwała Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2015 r., III CZP 77/15), które przedawnia się z upływem trzech lat (art. 140 § 2 k.r.o.).

Gdy sytuacja się zmieni

Jeżeli zmienią się okoliczności mające wpływ na wysokość alimentów, np. wzrosną usprawiedliwione potrzeby dziecka lub zmienią się możliwości zarobkowe rodzica, można żądać podwyższenia albo obniżenia alimentów (art. 138 k.r.o.). Nie każda zmiana sytuacji to uzasadnia – musi mieć znaczenie dla potrzeb dziecka lub możliwości rodzica.

Strony mogą również zawrzeć ugodę przed mediatorem. Po zatwierdzeniu przez sąd ma ona moc prawną ugody zawartej przed sądem, a po nadaniu klauzuli wykonalności może stanowić podstawę egzekucji (art. 18315 k.p.c.).

Podstawa prawna: art. 133, 135, 136, 137, 138 i 140 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; art. 32, art. 18315, art. 333 § 1 pkt 1 i art. 753 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego; art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Stan prawny: 19 listopada 2026. Artykuł ma charakter informacyjny – nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.

Najczęstsze pytania

Nie ma tu Twojego pytania? Zadzwoń: 507 111 274 albo napisz – odpowiem.

Czy alimenty na dziecko kończą się po 18. urodzinach?

Nie automatycznie. Obowiązek trwa, dopóki dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Rodzic może jednak uchylić się od alimentowania pełnoletniego dziecka, jeżeli świadczenia są połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego albo dziecko nie dokłada starań, aby się usamodzielnić (art. 133 § 3 k.r.o.).

Ile kosztuje pozew o alimenty?

Osoba dochodząca alimentów nie płaci kosztów sądowych, w tym opłaty od pozwu. Zwolnienie nie obejmuje kosztów zastępstwa procesowego.

Czy można dostać alimenty jeszcze przed wyrokiem?

Tak. Wraz z pozwem lub w toku sprawy można złożyć wniosek o zabezpieczenie. Wystarczy uprawdopodobnić roszczenie – sąd może zobowiązać drugiego rodzica do płacenia określonej kwoty już na czas trwania postępowania.

Czy rodzic może obniżyć swoje dochody, żeby płacić mniej?

Jeżeli w ciągu trzech lat przed sprawą bez ważnego powodu zrezygnował z pracy, zmienił ją na gorzej płatną albo pozbył się majątku, sąd nie uwzględnia tej zmiany przy ustalaniu alimentów (art. 136 k.r.o.).

Gdzie złożyć pozew o alimenty?

W sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, np. dziecka, albo w sądzie właściwym ogólnie dla pozwanego (art. 32 k.p.c.).

Pomoc w takiej sprawie

Najwięcej zależy od dobrze udokumentowanych potrzeb dziecka i dowodów na możliwości zarobkowe drugiego rodzica. Pomagam przygotować pozew, wniosek o zabezpieczenie i zestawienie kosztów utrzymania dziecka.

Potrzebujesz pomocy w podobnej sprawie?

Jeżeli Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny, możesz skontaktować się z kancelarią. Po zapoznaniu się z podstawowymi informacjami ustalimy, jakie działania są możliwe i od czego warto zacząć.

Spotkanie w kancelarii przy ul. Koraszewskiego 8-16/205 w Opolu lub online, po umówieniu. Tel. 507 111 274.

Opisz sprawę w kilku zdaniach

Nie musisz opisywać wszystkiego – szczegóły omówimy w rozmowie. Sprawa jest pilna? Zadzwoń: 507 111 274 (pon.–pt. 9:00–16:30).

Wystarczy imię.
Wystarczy jedna z tych danych – tą drogą odpowiem.
Nie musisz opisywać wszystkiego. Wystarczy, co się stało i czy sprawa jest pilna.

Administratorem danych osobowych jest adw. dr Bartłomiej Filek, prowadzący Kancelarię Adwokacką w Opolu (ul. Bronisława Koraszewskiego 8-16/205, 45-011 Opole). Dane podane w formularzu przetwarzamy w celu obsługi zapytania i udzielenia odpowiedzi, a jeżeli dotyczy ono prowadzenia sprawy – także w celu podjęcia działań przed zawarciem umowy. Wysłanie formularza nie oznacza przyjęcia sprawy do prowadzenia. Szczegóły, w tym podstawy prawne, okresy przechowywania i Twoje prawa, znajdziesz w Polityce prywatności.

Odpowiadam najpóźniej następnego dnia roboczego. Wiadomość trafia pocztą do sekretariatu kancelarii – nie zapisujemy jej na stronie.

Zadzwoń 507 111 274Napisz wiadomość