Zachowek

Zachowek jest szczególną instytucją prawa spadkowego. W tym wpisie zajmiemy się przypadkiem, gdy spadek po danym spadkodawcy (osobie zmarłej) na podstawie testamentu otrzymuje jedna osoba, a spadku nie otrzymują najbliższe osoby spadkodawcy. Jeżeli taka sytuacja cię dotyczy to warto pamiętać, że zstępnym (np. dziecko zmarłej osoby), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Zatem w takim przypadku możesz domagać się od osoby, która na podstawie testamentu odziedziczyła spadek odpowiedniej kwoty pieniężnej tytułem zachowku.

Jak wyliczyć zachowek

Wyliczenie przysługującego Państwu zachowku wymaga przeprowadzenia dokładnej analizy w celu ustalenia czy i w jakiej wysokości przysługiwałby Państwu udział w spadku gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu i dziedziczenie po jego osobie odbywałoby się na podstawie ustawy. Mnogość możliwych stanów faktycznych z jakimi można się spotkać w praktyce jest tak duża, że nie sposób ich omówić w tym wpisie. Warto jednak zwrócić uwagę na to że, przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni. Kolejną czynnością jest wyliczenie wartości spadku, aby ustalić jaka kwota zachowku Państwu przysługuje. Zatem zachodzi konieczność ustalenia wartości spadku. Czasami przed skierowaniem żądania zapłaty do spadkobiercy testamentowego konieczne jest przeprowadzenie innego postępowania. Może okazać się, że konieczne jest wszczęcie sprawy np. o sporządzeniu spisu inwentarza. Ponadto warto podkreślić, że do wyliczenia należnego Państwu zachowku stosunkowo często będzie konieczne również uwzględnienie darowizn i zapisów windykacyjnych dokonanych przez spadkodawcę. Jednakże każdą taką darowiznę analizujemy ponieważ nie każdą darowiznę dokonaną przez spadkodawcę dolicza się do wartości spadku w celu wyliczenia tzw. substratu zachowku ( czyli kwoty od jakiej liczymy wartość przysługującego Państwu zachowku).

Kiedy nie można żądać zachowku

Żądać zachowku nie mogą osoby, które:

  • zostały skutecznie wydziedziczone przez spadkodawcę

  • zrzekły się dziedziczenia

  • zostały uznane za niegodne dziedziczenia

  • odrzuciły spadek

  • były małżonkiem spadkodawcy w chwili jego śmierci jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

  • były małżonkiem spadkodawcy w chwili jego śmierci i pozostawały w separacji

  • zrzekły się samego prawa do zachowku

Przedawnienie

Warto pamiętać, że obecnie roszczenia osoby uprawnionej do zachowku wobec spadkobiercy testamentowego przedawniają się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu.